منابع انرژی فسیلی محدود و منابع انرژی تجدید پذیر نا محدود

on . Posted in اقتصادی

کشورهای تولید کننده نفت به خوبی آگاه هستند که با هر افزایشی در قیمت نفت، اصرار کشورهای غربی در یافتن منابع انرژی تجدید پذیر فزونی می گیرد. اگر هدف کشورهای غربی در جایگزین کردن منابع انرژی تجدید پذیر تحقق یابد، کشورهای صادر کننده نفت که عمده آنها کشورهای اسلامی هستند، برتری خود را از دست خواهند داد.

شاید این یکی از دلایلی باشد که موجب تزریق نفت بیشتر به بازار جهانی توسط سازمان کشورهای تولید کننده نفت باشد، هر چند که در میان کشورهای صادر کننده نفت، کشورهای چون ونزوئلا و لیبی با افزایش تولید برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت مخالفت بودند. این روش از فلسفه اوپک در بر خورد با بازار جهانی نفت حکایت دارد. اوپک بر این اعتقاد است که تثبیت قیمت نفت در حدی که کشورها بتوانند انر تحمل کنند مانع ظهور و یا تاخیر در استفاده از منابع انرژی تجدید پذیر می شود.

یکی دیگر از مواردی که اوپک را برای افزایش تولید تحت فشار قرار می دهد، آنست که قیمت بالای نفت، رشد اقتصادی اغلب کشورهای جهان و نه تنها کشورهای غنی را کاهش می دهد که معنایی آن جز افزایش رکود جهانی نیست که به خودی خود  در آمد سرانه افراد و کشورها را تحت تاثیر قرار می دهد. افزایش قیمت سوخت آن چنان که در گذشته شاهد آن در بعضی از کشورها از جمله لبنان و نیجریه بودیم منجر  به اعتصاب عمومی و کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضین شد. شاید رویدادهای پس از افزایش قیمت نفت در این دو کشور تصویری  از انچه که ممکن است برای اقتصاد دیگر کشورها در صورت افزایش قیمت نفت روی دهد، باشد. بر همین اساس بسیاری از کشورها در تلاش هستند تا از این عامل تاثیر گذار بر اقتصاد و امنیت شان رهایی یابند.

 کشورهای صنعتی بزرگ برای مقابله با این مشکل دو شیوه متفاوت را در پیش گرفته اند. یکی تسلط بر منابع نفتی از طریق اقدام نظامی و دیگری تلاش برای یافتن منابع انرژی جایگزین می باشد. روش اول را امریکا دنبال می کند و روش دوم را کشورهای چون ژاپن، انگلیس و آلمان مد نظر خود قرار داده اند. البته روش دیگری نیز دنبال می شود و آن فشار مداوم بر سازمان کشورهای کننده نفت برای پایین  نگه داشتن قیمت نفت است، در این روش آمریکا و کشورهای پیشرفته به صورت مشترک عمل می کنند و از اهرم های فشار متعددی  برای اعمال سیاست های خود استفاده می کنند. از جمله این سیاست ها وضع مالیات بر کربن و تهدید به استفاده از ذخایر نفتی می باشد.

با کنار گذاشتن بعد سیاسی، برای گرایش به منابع انرژی تجدید پذیر  دلایل منطقی وجود دارد که این دلایل با مسائل محیط زیست، اقتصاد و مسائل اجتماعی تنیده است و نمی توان آنرا نادیده گرفت. از جمله این موارد:

  • رهایی از مشکل افزایش قیمت نفت و اثرات سوء آان بر اقتصاد و وضعیت اجتماعی و امنیت کشورها
  • جلو گیری از استفاده مجدد از نفت به عنوان یک سلاح واهرم فشار
  • نگرانی جهانی از پایان یافتن ذخایر نفتی و اثرات آن بر حیات اجتماعی
  • رهایی از اثرات سوء محیط زیستی، سوختن سوخت های فسیلی ، افزایش درجه حرارت زمین و تغیرات اقلیمی

در راه جایگزینی منابع تجدید پذیر انرژی، کشورهای همانند آمریکا، آلمان، ژاپن، انگلیس، نروژ و هلند موفقیت های در این راه داشته اند. این موفقیت به ویژه در تولید انرژی از خورشید و باد و آب بارزتر بوده است. 

بر آوردها در حال حاضر نشان از آن داردکه نفت خام حدود ۳۶ در صد، گاز طبیعی ۲۴ درصد، ذغال سنگ ۲۵ درصد و دیگر منابع تجدید پذیر ۱۵ درصد از انرژی مورد نیاز جهان فعلی را تامین می کنند. در حالیکه انتظار می رود منابع تجدید پذیر در آینده بتواند ۳۰ درصد از انرژی مورد نیاز جهان را تامین کند. با توجه به تلاشی که در کشورهای غربی در جهت تامین انرژی از منابع تجدید پذیر می شود، باید اذغان کرد که این روند نمی تواند به سود کشورهای صادر کننده نفت و اصولاً سوخت فسیلی باشد. با در نظر گرفتن انرژی هسته ای، خورشیدی، انرژی حاصل از سوزندان چوپ، حرارت داخل زمین، انرژی حاصل از باد و آب، همه نشان از سمت و سویی دارد که جهان برای تامین انرژی خود در ان گام بر می دارد.

این منابع تجدید پذیر به نوبه خود دارای امتیازات  و کاستی هایی هستند، اما وجه  مشترک همه انها هزینه بالای تولید و در مرحله تحقیقو پیشرفت قرار دارند. دیگر اینکه ذخیره سازی بعضی از انرژی های حاصله از این منابع با دشواری مواجه است و بعضی از آنها در تبدیل به برق با مشکلات زیادی روبرو هستند. در حالیکه امتیاز نفت و سوخت های فسیلی بر خلاف منابع تجدید پذیر در همه جا امکان پذیر است. انرژی خورشیدی با غروب آفتاب در بسیاری از کشورها با محدودیت مواجه می شود. توربین های بادی نیز تنها در مناطق باد خیز و شرایط جوی خاص قادر به تولید برق هستند. انرژی هسته ای نیز نیازمند فن آوری بالا و پیچیده ای است و همه کشورها از آن بهره مند نیستند. همین کاستی های موجب برتری سوخت فسیلی به دیگر انواع آن می گردد.

اما این حقیقت نیز در برابر ما قرار دارد، سوخت فسیلی در آینده ای نه چندان دور به پایان می رسد و همین امر توجه به منابع انرژی تجدید پذیر را حیاتی می کند. اگر تمیزی انرژی حاصل از منابع تجدید پذیر را در مقابل تاثیرات سوء سوخت فسیلی بر محیط زیستی و مشکلاتی که از آن ابناء بشر رنج می برند، بیافزایم، باز می توان این دو نوع انرژی را در دو کفه ترازو قرار دهیم. در حال حاضر آمار حکایت از آن دارد که تعداد خانه و بناهایی که در کشورهای پیشرفته که به استفاده از منابع انرژی تجدید پذیر روی می آورند، افزوده می شود.

آمار ها حکایت از آن دارد که نسبت استفاده از انرژی تجدید پذیر در آمریکا در فاصله سال های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۲ به میزان ده درصد افزایش یافته است. این در حالیت که برنامه ریزی در انگلیس و آلمان بر این استوار شده است که در سال ۱۰۲۵، یک چهارم نیاز مندی انرژی این دو کشور از منابع تجدید پذیر تامین شود. البته این نسبت در کشورهای مثل هند وچین از نسبت مشابهی بر خوردار است.

بر این اساس کشورهای صادر کننده نفت باید اقتصاد خودرا برای زمان بدون نفت آماده کنند و بتوانند رفاه و رشد اقتصادی خود را پس از آن ادامه دهند. با توجه به اینکه بروز هر بحرانی در تامین نفت که ناشی از تروریسم یا آشوب هایی که در کشورهای صادر کننده نفت بوجود آید، اقتصاد کشورهای پیشرفته را متاثر می کند و با در نظر گرفتن اینکه تقاضا برای نفت با توجه به ظهور قدرت اقتصادی چون هند و ادامه رشد اقتصادی در چین افزایش می یابد، این حقیقت خودرا به خوبی جلوه می دهد که زمان نفت ارزان پایان یافته است.

 این وضعیت این معنی را در پی دارد که کشورهای پیشرفته آرام نمی گیرند مگر اینکه بتوانند به انرژی جایگزین و در عین حال ارزان دست یابند تا از پیامدهای قیمت بالای نفت رهایی یابند. بر این اساس کشورهای صادر کننده نفت باید در آمدهای بالایی را که از قیمت بالای نفت کسب می کنند برای جبران زیان های که در آینده متحمل خواهند شد، ذخیره کنند.  بر آوردهای حکایت از آن دارد که ذخایر نفتی کشورهای صادر کننده نفت با توجه به افزایش تقاضا نمی توانند بیش از 5 دهه دیگر دوام داشته باشند.

داشتن یک برنامه راهبردی برای دوره پس از پایان ذخایر نفتی امری است که کشورهای صادر کننده نفت باید به آن توجه کنند. روی آوردن به استفاده از انرژی های از منابع تجدید پذیر چون هسته ای و خورشیدی و باد و آب باید پیش از پیش مورد قرار گیرد.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید